Калка голын тулалдаан

1223 онд Чингис хааны суут жанжид болох Зэв, Сүбээдэй нар ердөө 20 мянга орчим морьт цэрэгтэйгээр баруун зүгт аян дайнд явж байлаа. Тэдний эсрэг Киевийн Русийн вангууд болон Кипчакуудын нэгдсэн асар том холбоот цэрэг босчээ. Зарим сурвалжид энэ хүчийг 80 мянга хүрч байсан гэж тэмдэглэдэг.

Тоогоор бол монголчууд 4 дахин цөөн байв. Гэхдээ Монголын арми ялалтыг тоогоор биш, ухаанаар байгуулдаг байлаа.

Зэв, Сүбээдэй нар дайсантай шууд тулалдаагүй. Харин ухарч байгаа мэт дүр үзүүлэн холбоот цэргийг араасаа хөөжээ. Есөн өдрийн турш монголчууд ухарч байгаа мэт жүжиглэв. Харин дайснууд ялалт ойрхон байна гэж бодон улам бүр хөөж байлаа. Гэвч энэ бол Монголын алдарт хуурамч ухралтын тактик байв.

Холбоот цэргүүд удаан хөөцөлдсөний улмаас анги нэгтгэлүүд нь хоорондоо тасарч эхэлжээ. Зарим нь түрүүлж, зарим нь хоцорч, нэгдсэн удирдлагагүй болсон байна. Яг энэ мөчийг Сүбээдэй хүлээж байсан юм. 1223 оны 5-р сарын 31-нд Калка голын орчимд Монголын морьт цэрэг гэнэт эргэн довтлов.

Эхний цохилт Кипчакуудад тусав. Тэдний эгнээ нуран унахад айсан цэргүүд арагш зугтаж, холбоот армийнхаа дундуур дайрч эмх замбараагүй байдал үүсгэв.

Тэр мөчид Монголын морьт харваачид суман мөндөр буулгаж, дараа нь хүнд морин цэрэг бүх …