ЭНЭ ЦЭРЭГ ҮНЭХЭЭР ХҮНИЙГ ХОВСДДОГ БАЙСАН УУ…?

Энэ явдал өнөөдөр ч цөөн хэдэн хүний дунд ам дамжин яригддаг ч албан ёсоор хэзээ ч тэмдэглэгдэж байгаагүй. 1974 оны өвөл Улаанбаатараас Зүүнбаянгийн нэгэн цэргийн ангид татагдан очсон Дамдин хэмээх дөлгөөн зантай залууг анх ирэхэд нь хэн ч тоож харсангүй. Дуу цөөтэй, бусдын нүдэнд өртөхөөс зайлсхийдэг тэр залуу хэдхэн сарын дараа бүх ангийнхны айдас, гайхшралыг төрүүлсэн хүн болно гэж тухайн үед хэн ч төсөөлөөгүй юм.

Дөчин тав хоногийн дараа шинэ цэргүүд тангаргаа өргөж, анги салбартаа тарахад жинхэнэ дэглэлт эхэллээ. Зенитийн батальонд очсон Дамдины салаанд ч хал цэргүүдийн харгислал өдөр тутмын үзэгдэл болж, шинэ цэргүүдийг ээлжлэн зоддог байв. Харин нэгэн өдөр жагсаалын дарга Орсэд Дамдины нүүр лүү гар далайсан тэр агшинд гэнэт бүх бие нь татаж, газар саван унаснаар цэргийн ангийнхан хэзээ ч тайлбарлаж чадаагүй нууцлаг явдал эхэлсэн юм.

Орсэдийг эмнэлэг рүү яаравчлан авч явсан ч юу болсон шалтгааныг эмч нар тэр дор нь тогтоож чадсангүй. Харин тэр шөнө болсон явдал бүр ч ойлгомжгүй байлаа. Орсэдийн төлөө өширхсөн хал цэргүүд Дамдиныг орноос нь босгон гаргаж, хэн болохыг нь мэдрүүлэхээр шийдэн тойрон бүсэлжээ. Гэтэл тэдний эхнийх нь гар хүрэх агшинд л бүх бие нь татаж, газар саван унасан бөгөөд араас нь дайрсан хоёр, гурав дахь цэргүүд ч яг адилхан байдалд орсон байна.

Хэдхэн хормын дотор дэглэхээр ирсэн хэдэн цэрэг ээлж дараалан татаж унан, казарм даяар сандрал дэгдэв. Тэднийг шөнө дөлөөр эмнэлэг рүү хүргэж, үлдсэн цэргүүд юу болсныг хоорондоо шивнэлдэн ярилцсаар хоносон гэдэг. Гэвч хэдхэн хоногийн дараа татаж унасан бүх цэрэг ямар ч зовиургүй эдгэрч, эмнэлгээс гарч ирсэн нь энэ явдлыг улам нууцлаг болгожээ.

Гэвч Дамдиныг үзэн ядсан хал цэргүүд бууж өгөх бодол огт байсангүй. Тэд ямар нэгэн арга олж байгаад түүнийг ганцаардуулан зодохоор тохиролцож, шинэ жилийн баярын шөнө казармын гадна дуудахаар төлөвлөжээ. Хэнд ч мэдэгдэхгүйгээр ажлаа амжуулна гэж итгэсэн тэдний төлөвлөгөө тэр шөнө гэнэтхэн өөрөөр эргэсэн байна.

Дамдин тайван алхсаар казармаас гарч ирэхэд түүнийг бүсэлсэн хал цэргүүд гэнэт өөр хоорондоо маргалдаж эхэлжээ. Эхэндээ ам зөрсөн төдий байсан хэрүүл хэдхэн агшны дотор жинхэнэ зодоон болон хувирч, бие бие рүүгээ дайран нударгалцаж эхэлсэн байна. Харин Дамдин юу ч болоогүй мэт чимээгүйхэн зогсож байсан бөгөөд нэг ч хүнд гар хүрээгүй гэдэг.

Маргааш өглөө нь анги даяар шуугиан тарьж, зодолдсон хал цэргүүд сахилгын шийтгэл хүлээлээ. Гэвч тэдний хэн нь ч юунаас болж хоорондоо муудалцсанаа тайлбарлаж чадсангүй. Урьд шөнө хүртэл нэг зорилготой явсан хүмүүс гэнэт бие биеэ үзэн ядаж, ухаан мэдрэлгүй мэт дайрсан нь офицеруудын хүртэл…