ӨВӨӨ МИНЬ НАС БАРАХЫНХАА ӨМНӨ “МАНАЙ НУТАГТ НЭГ УДАА ТЭНГЭРИЙН ХҮН ИРЖ БАЙСАН ЮМ" ГЭЖ ЯРЬСАН БИЛЭЭ...

Өвөө минь наян нас хүрэхээсээ хоёр жилийн өмнө надад нэгэн хачин явдал ярьж өгсөн юм. “Би тэр хүүхнийг газар дээрээс хөөрөхөд нь хоёр гараараа зуурч, буцаагаад татаж буулгах гэж оролдсон хүн дээ” гэж хэлэхэд нь би өвөөгөө хөгширч, зүүд нойроо андуурдаг болж гэж бодож билээ.

Гэтэл өвөө инээсэн ч үгүй, харин олон жил хадгалсан жижигхэн мөнгөн товчоо гаргаж ирээд алган дээр минь тавьсан. “Энэ товчийг би тэр шөнө дээлийнх нь ханцуйнаас тасалж авсан юм, одоо хүртэл хааяа зүүдэнд минь ирдэг” гэхэд нь өвөөгийн нүдэнд нулимс цийлэгнэж байлаа.

Манай өвөөг Чоймбол гэдэг, 1937 онд төрсөн, намхан нуруутай, үг цөөнтэй, бусдад гайхуулж ярих дуртай хүн огт байгаагүй. Залуудаа трактор барьж, дараа нь сумын аж ахуйд олон жил ажилласан, амьдралынхаа ихэнх хугацааг нэг л нутагт өнгөрүүлсэн хүн.

Өвөө 2015 оны намар энэ явдлыг надад ярихдаа тавин нэгэн жилийн өмнөх хүмүүсийн нэр, гэрийн буурь, болсон өдрүүдийг хүртэл тодорхой санаж байв. Харин тэр бүхний дундаас Лхамуур гэдэг нэрийг хэлэх бүрдээ дуу нь өөрчлөгдөж, хэсэг чимээгүй болдог байсан юм.

1964 оны есдүгээр сарын сүүлчээр Хангайн нурууны өвөрт орших тэдний суманд намрын анхны цас бударчээ. Тэр жил Чоймбол хорин долоон настай, сумын аж ахуйн тракторчин, ээж Намжилхандтайгаа хоёул амьдардаг байв. Нэг орой сумын төвөөс гэр рүүгээ буцаж явахад нь голын гүүрний хажууд цайвар дээлтэй өндөр бүсгүй ганцаараа зогсож байсан гэнэ. Тэр хавьд айл амьтан байхгүй, оройн жавар орж эхэлсэн атал бүсгүй нимгэн хувцастай, гартаа жижигхэн даавуун боодол барьчихсан байжээ.

Чоймбол морио татаж зогсоод хаанаас явааг нь асуухад бүсгүй “Зам намайг энд авчирлаа” гэж хариулсан гэдэг. Өндөр гоолиг, царай нь цагаан шаргал, харц нь тогтуун, инээмсэглэхээрээ нүднийх нь булан үл мэдэг үрчийдэг, хорь гаруй насны л хүн шиг харагджээ. Түүний дээл хуучны хийцтэй, зах ханцуйндаа нарийн мөнгөн эмжээртэй боловч хаана ч урагдаж элэгдээгүй, хөлдөө өмссөн гутал нь хүртэл шаваргүй цэвэрхэн байв. Чоймбол хаана хонохыг нь асуухад бүсгүй холын уулс руу харж зогссоноо “Хүн хонуулдаг айл байвал нэг шөнө хоргодъё” гэжээ.

Чоймбол түүнийг гэртээ дагуулж ирэхэд ээж Намжилханд нь эхлээд гайхсан ч хүйтэнд яваа хүнийг буцаасангүй. Гал дээрх тогоотой цайнаас аягалж өгөхөд бүсгүй хоёр гараараа тосон авч, эхлээд гэрийн эзэгтэйд талархал илэрхийлжээ. Нэрийг нь асуухад “Лхамуур” гэж хэлсэн бөгөөд нутаг ус, эцэг эхийнх нь тухай асуух бүрд инээмсэглээд өөр зүйл ярьдаг байв. Тэр орой Намжилханд бүсгүйг өөрийн орны хажууд унтуулахаар хэвтэр засаж өгсөн ч өглөө сэрэхэд Лхамуур аль хэдийн босоод ус авчирч, үнс гарган, түлээ хураачихсан сууж байжээ.

Өглөөний цайны дараа Лхамуур цааш явахаар босоход Намжилханд түүнийг хэд хоног амрахыг хүссэн байна. Бүсгүй хэсэг эргэлзсэнээ “Тэгвэл танай гэрийн ажлаас хуваалцъя” гэж хэлжээ. Чоймбол тэр өдөр ажлаасаа ирэхэд гэрийнх нь урагдсан дээвэр нөхөгдөж, ээжийнх нь олон жил өвддөг мөрөнд бүлээн жин тавьчихсан байв. Намжилханд “Энэ охин чинь их эвтэйхэн гартай юм, мөр хүртэл хөнгөрчихлөө” гэж баярлан ярьсан гэдэг.

…