ЭЭЖИЙН МИНЬ ОРШУУЛГАД ИРСЭН ЭМЭГТЭЙ “ЧИ 1992 ОНД НАС БАРСАН ХҮҮХЭД ШҮҮ ДЭЭ” ГЭЖ ХЭЛЭВ…ХАРИН ТҮҮНИЙ ГАРГАСАН ЗУРГИЙГ ХАРААД…

Ээжийгээ оршуулсан тэр өдөр манай гэрийн үүдэнд танихгүй эмэгтэй ирээд, намайг бүтэн нэрээр минь дуудсан юм. Би түүнийг хэн болохыг асуухад хэсэг дуугүй зогссоноо “Чамайг төрөхөд би дэргэд чинь байсан” гэж хэлэв. Ээжийн хуучны танил байх гэж бодоод гэрт оруулах гэтэл тэр цүнхнээсээ шарласан гэрэл зураг гаргаж ирлээ. Зургийн ард миний төрсөн он, сар, өдөр, бас “Энэ хүүхдийг буцааж өгч болохгүй” гэсэн бичиг байв.

“Та чинь хэн юм бэ, манай ээжийг таньдаг байсан юм уу?” гэж асуухад эмэгтэй над руу өрөвдсөн харцаар ширтлээ. “Танина аа, Буудай бид хоёр залуудаа нэг газар ажиллаж байсан юм” гэж тэр аяархан хэлэв. Буудай гэдэг нь миний ээж Мөнхбудармалын багаасаа дуудуулж ирсэн нэр бөгөөд ойр дотныхон нь бүтэн нэрээр нь бараг дууддаггүй байлаа. Гэтэл тэр эмэгтэй миний гарт зургийг атгуулснаа “Буудай чамайг төрүүлээгүй юм шүү, охин минь” гэж хэлэх нь тэр.

Би гучин дөрвөн настай, нөхөр, хоёр хүүхэдтэй, амьдрал минь бусдын адил энгийн үргэлжилж байсан юм. Аав Дашзэвэг намайг арван хоёртой байхад нас барж, түүнээс хойш Буудай ээж бид хоёр бие биеэ түшиж амьдарсан билээ. Ээж амьд ахуйдаа миний төрсөн тухай ярих дургүй, “Чамайг төрүүлэх гэж их зовсон доо” гэдгээс өөр зүйл бараг хэлдэггүй байв. Харин тэр өдөр гэрийн үүдэнд зогсож байсан эмэгтэй миний мэддэг бүхнийг ганцхан өгүүлбэрээр үгүй хийчихсэн юм.

Би түүнийг худлаа ярьж байна гэж бодоод хаалгаа хаах гэтэл эмэгтэй миний баруун мөрийг заав. “Чиний мөрний ард хүрэн толбо байдаг биз дээ, багадаа бүр том байсан” гэхэд нь би хөдөлж чадсангүй. Тэр толбыг манай гэрийнхнээс өөр хүн мэдэх учиргүй бөгөөд зургаан настайдаа өвлийн шөнө гэрээсээ алга болж байсныг хүртэл эмэгтэй хэллээ. Тэгээд “Намайг Чимгээ гэдэг, Буудайгийн хүрэн авдрыг онгойлгоод үзээрэй” хэмээн жижигхэн түлхүүр өгөөд явчихав.

Тэр орой нөхөр, хүүхдүүдээ унтсаны дараа би ээжийн хуучин өрөөнд орлоо. Орны хөлд байдаг хүрэн авдрыг Буудай ээж амьддаа хэнд ч онгойлгуулдаггүй, тоосыг нь хүртэл өөрөө арчдаг байв. Түлхүүр цоожинд яг таарч, ёроолын давхар банзыг сөхөхөд даавуунд ороосон гурван захидал, хүүхдийн мөнгөн бугуйвч, хэдэн баримт гарч ирэв. Хамгийн дээр нь 1992 оны есдүгээр сарын 17-ны өдөртэй, нэгэн нярайг нас барсанд тооцсон эмнэлгийн бүртгэлийн хуулбар байлаа.

Би баримтыг гэрэлд ойртуулж уншаад хэсэг хөдөлж чадсангүй. Төрсөн эхийн нэр Угалзцэцэг, хүүхдийн нэр Сэрсэн гэж бичсэн нь миний нэр, төрсөн өдөртэй яг таарч байв. Харин нас барсан гэх тэмдэглэлийн хажууд дараа нь өөр балаар “Бүртгэл зөрсөн, шалгах шаардлагатай” гэж нэмжээ. Би мөнгөн бугуйвчийг гартаа авахад ард нь “Сэрсэн, УЦ-1” гэсэн жижиг сийлбэр байгааг олж харлаа.

Эхний захидал Буудай ээжид хаяглагдсан ч дугтуйг нь задлаагүй байв. “Буудай минь, чи тэр шөнө нэг хүүхдийг аварсан гэж боддог байх, гэхдээ бид хоёр бүх үнэнийг мэдээгүй явжээ” гэж эхэлсэн байлаа. “Одоо Сэрсэн том болсон, түүнд хоёр хүүхэд төрснийг, нэгийг нь нас барсан гэж бүртгэснийг хэлэх хэрэгтэй” гэсэн дараагийн мөрийг уншаад гар минь салганав. Харин хоёр дахь дугтуйнаас гарсан зурагт Буудай ээж, Чимгээ хоёрын дунд надтай гайхмаар адилхан хоёр бяцхан охин зогсож байлаа.

Зургийн ард 1996 он гэж тэмдэглэсэн бөгөөд охидын нэг нь цайвар цамцтай, нөгөө нь бараан даашинзтай байв. Тэдний нүүрний хэлбэр, нүд, хамар хүртэл адилхан тул эхлээд нэг хүүхдийг хоёр удаа зурсан юм шиг санагдсан. Гэвч зургийн доод буланд “Сэрсэн, Сувдмаа хоёр анх уулзсан өдөр” гэж бичжээ. Харин хамгийн ард нь өөр хүний гараар “Амьд үлдсэн нь Сэрсэн биш гэж бүртгэсэн” гэсэн өгүүлбэр нэмсэн байлаа.

Маргааш өглөө нь би Чимгээгийн үлдээсэн дугаар руу залгахад ач хүү нь утсыг авав. Эмээ нь өчигдөр орой хөдөө буцсан гэхээр нь би гэрийнх нь хаягийг асууж авлаа. Нөхөртөө бүхнийг хэлэхэд тэр эхлээд итгэсэнгүй, харин зураг, баримтуудыг үзээд надтай хамт явахаар болов. Бид хүүхдүүдээ хадам ээжид үлдээгээд, өглөө эрт сумын төвийг зорьсон юм.

Замын турш би Буудай ээжийн хэлдэг байсан нэг үгийг дахин дахин саналаа. “Хүн хүүхдээ төрүүлснээрээ биш, өсгөснөөрөө эх болдог юм” гэж ээж маань намайг бага байхад байнга хэлдэг байжээ…