Нэг эмгэн xvvxдvvдтэйгээ aмьдapч бaйгaaд тoм xvvдээ хvчиндvvлээд

Барам найман хүүхэдтэйгээ малтай айлын зуслан бараадаж байх нэгэн орой том хүү Гүрээ нь гэртээ ирэлгүй шөнө дунд өнгөрчээ. Уг нь хаашаа ч явсан “Ээж ээ, орой ирнэ шүү” гээд хэлчихдэг хүү болохоор Барам нохой хуцах бүрд хаалгаа сөхөж харсаар, сүүлдээ Бадамзулыг хүртэл “Ах чинь айлын адуунд явсан бил үү?” гэж сэрээсэн байна.

Үүр цайхын өмнөхөн нохой гэнэт хуцахаа болиод гас хийх шиг болоход хаалга нээгдэж, Гүрээ орж ирсэн бөгөөд дээлнийх нь нэг ханцуй шавар болж, уруулынх нь захад цус хатчихсан байжээ. “Чи яачихав аа?” гэж Барам босож ирэхэд Гүрээ эхийнхээ нүүр рүү ч харалгүй “Юу ч болоогүй, унт” гээд хувцастайгаа хэвтчихсэн гэдэг.

Барамынх өөрийн гэх мал хөрөнгө бараг үгүй, зундаа малтай айл бараадаж хонь хариулах, үнээ саах, ноос савж өгөхөөс эхлээд таарсан ажлаа хийж өвлийнхөө гурил будааг базаадаг айл байв. Найман хүүхэдтэй болохоор гэр нь өглөө бүр зах шиг бужигнаж, нэг нь ганц бүтэн гутлаа булаацалдан, нөгөө нь тогооны өрөм хусаж идээд ээждээ загнуулж, бага Янжин аягаа барьчихаад “Надад ахиухан хий” гэж эгч нартайгаа хэрэлдэнэ.

Гэрийн баруун хатавчны хоёр унь хугарч, Гүрээ бургасаар сэлбэж боосон тул салхи ихтэй өдөр гэр нь тэр чигтээ шаржигнадаг байсан ч Барам “Унахгүй л бол гэр шүү дээ” гээд инээчихдэг хүн байжээ. Тэр айлыг хожим юу болсныг мэддэг хүмүүсийн хамгийн их гайхдаг зүйл нь ч энэ, эхэндээ тэнд бусдаас онцгой гэхээр юм бараг байгаагүй юм.

Хүүхдүүдийн хамгийн том нь хорь гаруй насны Гүрээ бөгөөд доод хэд нь бараг бүгд охид, айлын эр хүний ажлыг ганцаараа нугалдаг нь тэр байв. Өглөө айлын адуунд явж өгөөд, орой өөр айлын хашаа янзалж, сумын төвд машин ирвэл ачаа буулгалцаж, олсон мөнгөө “Энийг гуриланд, энийг Янжингийн гуталд” гээд хувааж ээждээ өгчихдөг байжээ.

“Барамын хэдийг Гүрээ л хүн болгоно доо” гэж нутгийн хөгшчүүл хүртэл ярьдаг, айлд ороход нь цайныхаа дээжийг барьдаг тийм л нэртэй залуу байсан гэдэг. Бадамзул айлын ажилд яваад оройтоход тосож очно, Цэвэл өвдвөл нуруундаа үүрээд эмчид хүргэнэ, Янжин бол бүр ахынхаа өвөр дээр сууж байгаад унтчихдаг байв.

Барам ч том хүүдээ бусдаасаа илүү найддаг байжээ. Гурил дуусвал Гүрээ хаанаас олохыг мэднэ, түлээ тасарвал үүрээр босоод явчихна, бага дүү нь халуурвал сумын эмч рүү морьтой давхина, ер нь гэрт асуудал гарвал хамгийн түрүүнд “Гүрээ хаана байна?” гэдэг байсан гэдэг. Тийм болохоор үүрээр цус хатсан уруултай орж ирсэн хүүгээ хараад Барам зодоон хийсэн гэж бодсоноос өөр муу зүйл санаагүй байна. Харин маргааш өглөө нь Гүрээгийн хүзүү, бугуйн дээр хүртэл бараан хөхрөлт байгааг хараад дахин асуухад хүү нь цайгаа тавиад шууд гараад явчихжээ.

Хоёр хоногийн дараа сумын төвөөс ирсэн нэг хүн Барамтай таараад “Танай Гүрээг нөгөө орой дөрөв таван залуутай хуучин тэжээлийн агуулахын тийшээ явж байхыг харсан, зүгээр биз дээ?” гэж асуужээ. Барам орой нь хүүгээсээ “Чамтай явсан тэр хэд хэн байсан юм?” гэхэд Гүрээ барьж байсан аягаа тас хийтэл тавиад “Танд хэн хэлэв?” гэж асуусан байна.

“Хэн хэлэх нь ямар хамаатай юм, чамайг ийм болгочихсон бол хэл, ээж нь учрыг нь олъё” гэхэд Гүрээ босож ирээд “Тэр талаар дахиж хүнээс юм асуув аа” гэж урьд нь ээждээ гаргаж байгаагүй хүйтэн өнгөөр хэлжээ. Тэгээд гадуур хувцсаа шүүрч аваад гарахад Барам араас нь дуудсан ч Гүрээ эргэж хараагүй байна.

Тэр өдрөөс хойш Гүрээ урьдын адил ажлаа хийж, мөнгөө авчирч өгдөг хэвээр мөртлөө яг урьдын Гүрээ биш болжээ. Шөнө унтаж байснаа гэнэт босоод гадаа гарчихна, хүн араас нь хүрэхэд цочино, хааяа архи үнэртүүлж ирээд гэрийн хаяа түшин шөнө дөл болтол ганцаараа суудаг болов. Нэг удаа Янжин тоглоомоор ахынхаа нуруун дээр үсрээд гарахад Гүрээ хүүхдийн гараас угз татан газар унагаачихаад, охин уйлахад өөрөө царай нь цонхийж “За за, ах нь санаагүй ээ, нааш ир” гээд тэвэрчээ. Барам тэр бүхнийг хараад өнөөх шөнө хүүд нь зүгээр нэг зодоон болоогүй юм байна гэж ойлгож эхэлсэн ч Гүрээ ам нээсэнгүй.

Нэг орой Бадамзул ус авахаар гарахад Гүрээ гэрийн хаяа түшчихсэн харанхуйд ганцаараа сууж байжээ. “Ах аа, унтахгүй юм уу?” гэхэд Гүрээ “Та нар унт, би зүгээр” гэж хэлээд дүү рүүгээ ч харсангүй. Бадамзул буцаж орохдоо урьд нь ахынхаа хажууд хэвтдэг нохой уяаныхаа дэргэд хол оччихсон, Гүрээ рүү хараад аяархан архирч байсныг анзаарсан гэдэг. Маргааш нь Барам “Хүү минь, тэр хэд чамд юу хийсэн юм бэ?” гэж анх удаа шууд асуухад Гүрээ хэсэг дуугүй сууснаа “Та мэдээд яах юм” гэжээ.

Тэр үед Барамын гэрээр гаднын хүн орж гарах нь ч цөөнгүй байв. Өөрийн малгүй, найман хүүхэдтэй хүн ажил олдохын тулд айл амьтантай харьцахаас өөр аргагүй, тэгээд ч Барам ажил тохирох, хөлсөө авах гэж и…