АЙЛЫНХ НЬ ХОЙМОРТ ӨДӨР БҮР ОЛОН МОГОЙ БӨӨГНӨРДӨГ БАЙЖЭЭ…ГЭТЭЛ НЭГ ӨДӨР БАГА ХҮҮГЭЭ ӨӨР АЙЛД ХОНУУЛТАЛ МОГОЙНУУД ГЭНЭТ

Гүржавын бага хүү Чойжил нас бараад удаагүй байхад нэг өглөө Цэвэл булш эргэж ирээд нөхөртөө нэг л үг хэлжээ. “Өнөө хэд чинь тэнд байна.” Гүржав эхэндээ юу хэлээд байгааг нь ойлгосонгүй, харин Цэвэл “Могойнууд… булшин дээр нь цагираглаад хэвтчихсэн байна” гэхэд хэдэн сарын турш гэр бүлээрээ үзсэн тэр хачин явдал дахиад дуусаагүйг мэдсэн гэдэг.

Хамгийн учир битүүлэг нь энэ бүхэн Чойжилыг нас барахаас хэдэн сарын өмнө, Гүржавын гэрийн хойморт анх хэдхэн хар эрээн могой үзэгдсэнээс эхэлсэн ажээ.

Тэр үед Гүржавынх хөдөөний жирийн л нэг айл байв. Эхнэр Цэвэл нь өглөө босоод цайгаа чанаж, том хүү Гэндэн нь аавдаа малд тусалж, бага Чойжил нь гэрийн гадаа чулуугаар тоглож өнжинө, харин Гүржав өөрөө зуны цагт гэрт бараг тогтдоггүй, морь малтайгаа ноцолдож явдаг хүн байжээ.

Нэг өдөр тэр мориныхоо дэл засахаар гадаа сууж байтал Гэндэн амьсгаадан гүйж ирээд “Аав аа, гэрт баахан могой орчихсон, ээж дүү хоёр хөдөлж чадахгүй сууж байна” гэжээ. Гүржав хайчаа газар тавиад босохдоо хүртэл хүүгээ тоглоод байна гэж бодсон гэдэг.

Гэрийн хаалгыг сөхөөд ортол Цэвэл Чойжилыг өвөр дээрээ шахам суулгачихсан, хоёулаа хоймор өөд ширтчихсэн байлаа. Тогооны тагны хэртэй газар хэд хэдэн хар эрээн могой бие биеэ ороон мушгиралдаж, яг нэг цэгийг тойрсон юм шиг цагираглан хэвтэж байжээ.

Нэг нь толгойгоо үл ялиг өргөхөд Цэвэл “Наадхаа битгий хөдөлгө, хазчих вий” гэж нөхрийнхөө ханцуйнаас татав. Харин Гүржав хэсэг харснаа “Та нар юундаа ингэтлээ айгаав, могойн чуулган гэж байдаг юм, таарсан айлд муу юм биш гэдэг” хэмээн хүүхдүүдээ тайвшруулжээ.

Тэр үгийг Гүржав хаанаас сонссоноо хожим өөрөө ч санадаггүй байсан гэдэг. Ямар ч байсан тэр өдөр могойнуудыг хатгаж, үргээж, алах гэж оролдсонгүй, Цэвэлд “Хоол цайгаа наад талаараа хийчих, өөрсдөө явна биз” гээд хүүхдүүдээ дагуулан гарчээ.

Орой болоход Гүржавынх гэртээ орж чадсангүй, өнөө хэд нь хойморт яг хэвээрээ байв. Ингээд Цэвэл, Чойжил хоёр зүүн орон дээр, Гүржав Гэндэнтэйгээ айлд очиж хоножээ.

Өглөө Гүржав гэрийнхээ үүдийг зөөлөн сөхөж харсан ч могойнууд алга болоогүй байлаа. “За энэ чинь нэг өдрийн юм биш нь ээ” гэж Цэвэл уцаарлахад Гүржав эхнэрээ аргадаж, бууриа сэлгэн нүүхээр шийджээ.

Гэрээ буулгах үед могойнууд хоймор хэсэгтээ үлдэж, хүмүүс ойртоход хүртэл тарахгүй байсан тул Гүржав гэрийнхээ зарим юмыг холоос дэгээдэж авчээ. Шинэ бууриндаа очоод Цэвэл анх удаа санаа амарч, “Одоо л нэг хүүхдүүдээ тайван унтуула…