Түүх
Чингис хаан худалдаачдынхаа өсийг авсан Отрарын төлөөх тулалдаан
2026.09.18
23 үзэлт
1218 он. Чингис хаан Зүрчидийн Алтан улстай байлдаж байсан ч баруун зүгт шинэ боломж нээгдэж байлаа. Торгоны замын худалдааг өргөжүүлэхийн тулд тэрээр Хорезмын эзэнт гүрэн рүү олон зуун худалдаачинтай том цуваа илгээжээ. Энэхүү цуваанд ойролцоогоор 450 худалдаачин явсан гэж сурвалжуудад тэмдэглэгдсэн байдаг.
Гэвч өнөөгийн Казахстаны нутаг дахь Отрар хотын захирагч Иналчук буюу Гайр хан тэднийг тагнуул гэж буруутган баривчилжээ. Удалгүй худалдаачдыг хөнөөж, бараа хөрөнгийг нь хураан авсан байна. Зарим сурвалжид Хорезмын шах Мухаммед энэ шийдвэрийг зөвшөөрсөн эсвэл нүдэн балай өнгөрөөсөн гэж өгүүлдэг.
Энэ мэдээ Чингис хаанд хүрэхэд тэр даруй дайн зарласангүй.
Харин эхлээд эв зүйгээр асуудлыг шийдэхийг оролдсон юм. Тэрээр элч нараа илгээж, буруутай захирагчийг хүлээлгэн өгч, хохирлыг барагдуулахыг шаарджээ. Гэвч Хорезмын шах элч нарын нэгийг цаазалж, бусдыг нь доромжлон буцаасан байна. Монголчуудын хууль ёс болон тал нутгийн уламжлалд элчийн халдашгүй дархан байдал маш чухалд тооцогддог байсан тул энэ үйлдэл нь шууд дайны шалтгаан болов.
1219 оны намар.
Чингис хаан асар том аян дайнаа эхлүүлэв.
Хорезмын эзэнт гүрэн тухайн үед Төв Азийн хамгийн баян, хамгийн хүчирхэг улсуудын нэг байлаа. Гэвч хамгийн түрүүнд шийтгэл амсах хот нь худалдаачдыг хядсан Отрар байв. Чингис хаан хотыг бүслэх үүргийг хөвгүүд болох Цагаадай, Өгэдэй нарт даалгажээ.
Отрар хүчирхэг хэрэмтэй, олон мянган хамгаалагчтай байлаа. Иналчук бууж өгөхөөс татгалзаж, хотынхон таван сарын турш ширүүн эсэргүүцэл үзүүлжээ. Монголчууд бүх зам харилцааг тасалж, хүнс усны нийлүүлэлтийг хааж, хотыг аажмаар туйлдуулсан байна.
Сарууд өнгөрөх тусам Отрарын байдал улам дордов.
Эцэст нь хотын нэгэн жанжин урваж хаалгыг нээж өгснөөр Монголын цэрэг дотогш нэвтэрчээ. Гэвч Иналчук цайз руугаа ухарч, сүүлчийн мөч хүртэл тэмцсэн гэдэг. Хот унасны дараа ч хамгаалагчид хэдэн долоо хоног үргэлжлүүлэн тулалдсан байна.
1220 оны эхээр Отрар бүрэн эзлэгдэв.
Иналчук баригдан цаазлагдаж, хот сүйрчээ. Эн…
Гэвч өнөөгийн Казахстаны нутаг дахь Отрар хотын захирагч Иналчук буюу Гайр хан тэднийг тагнуул гэж буруутган баривчилжээ. Удалгүй худалдаачдыг хөнөөж, бараа хөрөнгийг нь хураан авсан байна. Зарим сурвалжид Хорезмын шах Мухаммед энэ шийдвэрийг зөвшөөрсөн эсвэл нүдэн балай өнгөрөөсөн гэж өгүүлдэг.
Энэ мэдээ Чингис хаанд хүрэхэд тэр даруй дайн зарласангүй.
Харин эхлээд эв зүйгээр асуудлыг шийдэхийг оролдсон юм. Тэрээр элч нараа илгээж, буруутай захирагчийг хүлээлгэн өгч, хохирлыг барагдуулахыг шаарджээ. Гэвч Хорезмын шах элч нарын нэгийг цаазалж, бусдыг нь доромжлон буцаасан байна. Монголчуудын хууль ёс болон тал нутгийн уламжлалд элчийн халдашгүй дархан байдал маш чухалд тооцогддог байсан тул энэ үйлдэл нь шууд дайны шалтгаан болов.
1219 оны намар.
Чингис хаан асар том аян дайнаа эхлүүлэв.
Хорезмын эзэнт гүрэн тухайн үед Төв Азийн хамгийн баян, хамгийн хүчирхэг улсуудын нэг байлаа. Гэвч хамгийн түрүүнд шийтгэл амсах хот нь худалдаачдыг хядсан Отрар байв. Чингис хаан хотыг бүслэх үүргийг хөвгүүд болох Цагаадай, Өгэдэй нарт даалгажээ.
Отрар хүчирхэг хэрэмтэй, олон мянган хамгаалагчтай байлаа. Иналчук бууж өгөхөөс татгалзаж, хотынхон таван сарын турш ширүүн эсэргүүцэл үзүүлжээ. Монголчууд бүх зам харилцааг тасалж, хүнс усны нийлүүлэлтийг хааж, хотыг аажмаар туйлдуулсан байна.
Сарууд өнгөрөх тусам Отрарын байдал улам дордов.
Эцэст нь хотын нэгэн жанжин урваж хаалгыг нээж өгснөөр Монголын цэрэг дотогш нэвтэрчээ. Гэвч Иналчук цайз руугаа ухарч, сүүлчийн мөч хүртэл тэмцсэн гэдэг. Хот унасны дараа ч хамгаалагчид хэдэн долоо хоног үргэлжлүүлэн тулалдсан байна.
1220 оны эхээр Отрар бүрэн эзлэгдэв.
Иналчук баригдан цаазлагдаж, хот сүйрчээ. Эн…
