Түүх
Алтан улсын цэргийн сүлд хийморийг унагасан Үнэгэн давааны тулалдаан
2026.09.18
28 үзэлт
1211 он. Чингис хаан Монголын тал нутгийг нэгтгэсний дараа өмнө зүгт орших асар хүчирхэг Алтан улсыг онилжээ. Тэр үед Алтан улс хэдэн арван жилийн турш Монголын овог аймгуудыг хооронд нь хагалан бутаргаж, өөрийн эрхшээлд байлгах бодлого явуулж байсан юм. Харин одоо тэдний өмнө урьд өмнө байгаагүйгээр нэгдсэн Монголын их хүч зогсож байлаа.
Алтан улсын хаан Ваньянь Юнжи Монголчуудын довтолгоог зогсоохын тулд асар том арми цуглуулжээ. Түүхэн сурвалжуудад хэдэн зуун мянган цэрэг Үнэгэн даваа буюу Ехулингийн уулсын бүсэд төвлөрсөн гэж тэмдэглэгдсэн байдаг. Энэ газар нь өнөөгийн Бээжин хүрэх хамгийн чухал гарцын нэг байв.
Чингис хаан шууд дайрахыг яарсангүй.
Тэрээр тагнуулчдаа урагш илгээж, Алтан улсын хамгаалалтын хамгийн сул цэгийг олж тогтоов. Их хэрмийн хамгаалалтын шугам бүхэлдээ бат бөх мэт харагдаж байсан ч Үнэгэн давааны орчимд хамгаалалт харьцангуй сул байгааг Монголын жанжид илрүүлжээ.
Удалгүй Монголын морин цэрэг уулын хавцал, нарийн замаар давшин орж ирэв.
Алтан улсын жанжид асар их тооны цэрэгтэй байсан боловч уулын бартаатай газар тэр бүх хүчээ нэгэн зэрэг ашиглаж чадсангүй. Харин Монголчууд төвлөрсөн цохилт өгч, хамгийн эмзэг хэсгийг нь нэвтлэн довтолсон байна.
Тулалдааны хамгийн ширүүн мөчид Зэв, Мухулай зэрэг жанждын удирдсан морин цэргүүд суман бороо асган довтолжээ. Монголчуудын хурд, зохион байгуулалт, сахилга бат Алтан улсын цэргийг гайхшруулсан гэдэг. Өдөр өнгөрөх тусам Алтан улсын хамгаалалтын шугам нурж эхлэв.
Үнэгэн давааны нарийн хавцал дотор Алтан улсын олон мянган цэрэг шахагдан тулалдаж, ухрах боломжгүй болсон байна. Монголын морин цэрэг тасралтгүй цохилт өгсөөр тэдний үндсэн хүчийг бут ниргэжээ. Түүхэн сурвалжуудад энэ тулалдаан Алтан улсын хувьд сүйрлийн хэмжээний ялагдал болсон гэж тэмдэглэгддэг.
Ялалтын дараа Чингис хааны арми умард Хятадын уудам нутгийг нэвтлэн давшиж эхэлсэн юм. Алтан улсын хил хамгаалалтын гол хүч сүйдсэнээр тэдний сүр хүч ганхаж, улмаар улсын доройтол түргэсжээ. Хэдхэн жилийн дараа Монголчууд Ал…
Алтан улсын хаан Ваньянь Юнжи Монголчуудын довтолгоог зогсоохын тулд асар том арми цуглуулжээ. Түүхэн сурвалжуудад хэдэн зуун мянган цэрэг Үнэгэн даваа буюу Ехулингийн уулсын бүсэд төвлөрсөн гэж тэмдэглэгдсэн байдаг. Энэ газар нь өнөөгийн Бээжин хүрэх хамгийн чухал гарцын нэг байв.
Чингис хаан шууд дайрахыг яарсангүй.
Тэрээр тагнуулчдаа урагш илгээж, Алтан улсын хамгаалалтын хамгийн сул цэгийг олж тогтоов. Их хэрмийн хамгаалалтын шугам бүхэлдээ бат бөх мэт харагдаж байсан ч Үнэгэн давааны орчимд хамгаалалт харьцангуй сул байгааг Монголын жанжид илрүүлжээ.
Удалгүй Монголын морин цэрэг уулын хавцал, нарийн замаар давшин орж ирэв.
Алтан улсын жанжид асар их тооны цэрэгтэй байсан боловч уулын бартаатай газар тэр бүх хүчээ нэгэн зэрэг ашиглаж чадсангүй. Харин Монголчууд төвлөрсөн цохилт өгч, хамгийн эмзэг хэсгийг нь нэвтлэн довтолсон байна.
Тулалдааны хамгийн ширүүн мөчид Зэв, Мухулай зэрэг жанждын удирдсан морин цэргүүд суман бороо асган довтолжээ. Монголчуудын хурд, зохион байгуулалт, сахилга бат Алтан улсын цэргийг гайхшруулсан гэдэг. Өдөр өнгөрөх тусам Алтан улсын хамгаалалтын шугам нурж эхлэв.
Үнэгэн давааны нарийн хавцал дотор Алтан улсын олон мянган цэрэг шахагдан тулалдаж, ухрах боломжгүй болсон байна. Монголын морин цэрэг тасралтгүй цохилт өгсөөр тэдний үндсэн хүчийг бут ниргэжээ. Түүхэн сурвалжуудад энэ тулалдаан Алтан улсын хувьд сүйрлийн хэмжээний ялагдал болсон гэж тэмдэглэгддэг.
Ялалтын дараа Чингис хааны арми умард Хятадын уудам нутгийг нэвтлэн давшиж эхэлсэн юм. Алтан улсын хил хамгаалалтын гол хүч сүйдсэнээр тэдний сүр хүч ганхаж, улмаар улсын доройтол түргэсжээ. Хэдхэн жилийн дараа Монголчууд Ал…
